Yerba mate to pobudzający napój o charakterystycznym, gorzkim smaku od stuleci spożywany przez mieszkańców Ameryki Południowej. Obecnie cieszy się rosnącym na całym świecie zainteresowaniem jako bogata w kofeinę oraz składniki odżywcze alternatywa dla kawy i herbaty. Napar przygotowuje się z liści ostrokrzewu paragwajskiego, czyli wiecznie zielonej rośliny uprawianej na wielką skalę w Argentynie, Brazylii i Paragwaju.

Skład i właściwości yerba mate

Yerba mate znana jest przede wszystkim ze swoich właściwości pobudzających, rozjaśniających umysł i zmniejszających uczucie głodu. Badania wykazują, że yerba to nie tylko naturalny napój dodający energii i poprawiający koncentrację, ale również źródło wielu cennych substancji, takich jak:

  • polifenole - związki posiadające właściwości przeciwutleniające i antymutagenne o działaniu przeciwnowotworowym, a także wspomagającym układ krążenia;
  • saponiny - związki fitochemiczne wspierające układ odpornościowy, chroniące przed chorobami oraz działające przeciwzapalne;
  • minerały - yerba zawiera zarówno mikro- jak i makroelementy, m.in. chrom, żelazo, magnez, czy potas, odgrywające ważną rolę w metabolizmie i rozwoju człowieka;
  • witaminy - napar jest bogaty w witaminy z grupy B oraz A,C i E;

Yerba wywiera pozytywny wpływ na zdrowie. Może stanowić element profilaktyki nowotworów, wspomaga także organizm w ochronie przed wirusami i bakteriami. Co więcej, obniża poziom cholesterolu oraz chroni komórki wątroby. Yerba mate jest też z powodzeniem stosowana w diecie odchudzającej, ponieważ ma wpływ na metabolizm tłuszczów oraz zmniejsza apetyt. Ze względu na wysoką zawartość kofeiny nie należy spożywać yerby w nadmiernej ilości.

Elaborada con palo czy despalada - jaką mieszankę wybrać?

Zanim liście będą gotowe do użycia, muszą przejść cały proces przetwarzania, od którego zależy końcowy styl i smak yerby. Hiszpańskie określenia widoczne na opakowaniach oznaczają różnice na kolejnych etapach produkcji.

Zebrane liście zostają zblanszowane, wysuszone za pomocą gorącego powietrza lub dymu oraz zmielone. Następnie leżakują od pół roku do nawet dwóch lat w specjalnych workach, po czym zostają ponownie zmielone. Na koniec oddziela się liście od gałązek, uzyskując mieszanki o różnej mocy i jakości. Mocniejsze są mieszanki zawierające dużą ilość bogatych w kofeinę liści, gałązki stanowią natomiast „wypełniacz”. Typy yerba mate i ich cechy:

  • elaborada (elaborada con palo) - mieszanka w skład której wchodzi ok. 65% liści oraz ok. 35% gałązek. Charakteryzuje się mniejszą mocą i zazwyczaj łagodniejszym smakiem;
  • despalada (elaborada despalada, elaborada sin palo) - zawiera ok. 90% liści oraz 10% gałązek. Odznacza się wysoką zawartością kofeiny oraz wyrazistym, gorzkim aromatem. Mocny smak utrzymuje się nawet po kilkukrotnym zalaniu liści;
  • suave - mieszanka zawierająca duże liście, mniejszą ilość pyłu i delikatny smak. Jest znakomitym rodzajem yerby dla początkujących;
  • sin humo - specjalna odmiana suszona za pomocą gorącego powietrza lub pary wodnej, dzięki czemu nie posiada wyczuwalnego dla innych mieszanek posmaku dymu;
  • saborizada - jest to yerba mate aromatyzowana za pomocą owoców lub innych dodatków;
  • compuesta (compuesta con hierbas) - oznaczenie określa mieszankę yerby oraz ziół (np. rumianek, melisa).

Wśród dostępnych na rynku mieszanek najlepsze są te pochodzące z upraw organicznych. Odznaczają się wyższą jakością, a także większą zawartością korzystnych dla zdrowia składników.

Jak przygotować napój z yerby?

W Ameryce Południowej yerba jest wyrazem przyjaźni i gościnności. Spożywa się ją w grupie, podawaną z rąk do rąk w tradycyjnym naczyniu z suszonej tykwy. Istnieje wiele sposobów na przygotowanie yerba mate - można ją podawać zarówno na gorąco, jak też na zimno.

Tradycyjny sposób polega na napełnieniu naczynia z tykwy liśćmi do nieco ponad połowy jego wysokości (ok. 50g). W środku umieszczamy słomkę zwaną bombillą, służącą do przecedzenia napoju, w taki sposób, aby sięgnęła dna. Yerbę zalewa się gorącą, ale nie wrzącą wodą o temperaturze 70-80 stopni. Po wypiciu można wielokrotnie dolewać wodę. Yerbę można przygotować również na zimno, zalewając liście niewielką ilością gorącej wody, a następnie dodać zimny sok. Zamiast soku można także dodać wodę ze świeżymi ziołami oraz lodem.