Mniszek lekarski, zwany też pospolitym, to częsty chwast, z którym na ogół bezskutecznie walczą działkowcy. Jednak roślina ta jest czymś więcej niż tylko utrapieniem ogrodników – od setek, a nawet tysięcy lat jest ziołem znanym i cenionym w medycynie ludowej. Dzisiaj, gdy lecznicze właściwości mniszka są dobrze znane, nie ma powodu, by nie włączyć go do swojej diety i nie korzystać z produktów z niego uzyskanych.

SPIS TREŚCI

Właściwości mniszka lekarskiego
Wartości odżywcze i witaminy
Co przyrządza się z mniszka?
Kiedy zbierać?
Mniszek lekarski a mlecz polny – różnice

Właściwości mniszka lekarskiego

Praktycznie każdą część mniszka lekarskiego można wykorzystać w lecznictwie i kuchni. Jego działanie jest bardzo wszechstronne. Obniża on wchłanianie cukru i indeks glikemiczny potraw. Ponadto działa moczopędnie i oczyszcza organizm z toksycznych substancji, a także zapobiega tworzeniu się kamieni nerkowych. Mniszek lekarski jest zalecany szczególnie osobom starszym i cierpiącym na choroby wirusowe, gdyż wzmacnia odporność. Bywa również pomocny przy odchudzaniu, ponieważ obniża łaknienie za sprawą inuliny – substancji redukującej ilość cukru we krwi.

Pożyteczny jest też biały sok z mniszka, który można nanosić na skórę. W ten sposób pomaga on zwalczać choroby skóry, w tym brodawki i liszaje.

Wartości odżywcze i witaminy

Mniszek lekarski jest bogaty w cenne dla naszych organizmów substancje. Najwięcej ich zawierają syropy i nektary z tej rośliny. Znajdziemy w nich:

  • witaminy A, C i D oraz z grupy B,
  • sole mineralne, w tym sole potasu, krzemu, magnezu, żelaza,
  • inulinę,
  • kwas krzemowy poprawiający wygląd skóry,
  • asparaginę, która pobudza pracę układu nerwowego,
  • flawonoidy usuwające wolne rodniki i opóźniające proces starzenia.

W 100 g suchej masy mniszka lekarskiego znajdziemy ponadto:

  • 9,2 g węglowodanów,
  • 2,7 g białek,
  • 0,7 g tłuszczów,
  • 4,26 g potasu,
  • 0,5 g fosforu,
  • 0,6 g żelaza.

Co przyrządza się z mniszka?

Mniszek lekarski może nam posłużyć na wiele różnych sposobów.

  • Syrop – pozyskuje się go z kwiatów, łodygi i korzenia poprzez ugotowanie ich z dużą ilością cukru. Tak powstaje syrop przypominający miód, który zawiera duże ilości witamin i minerałów. Wykazuje działanie przeciwkaszlowe, a przy tym sprzyja zapobieganiu miażdżycy. Poza tym pozytywnie wpływa na pracę mózgu i wygląd skóry. Syrop z mniszka warto stosować przy infekcjach dróg oddechowych i moczowych, a także w razie problemów z trawieniem.
  • Napar – pomaga zwalczyć gorączkę i zapobiega kamicy dróg moczowych. Z kolei napar z kwiatów jest wskazany dla kobiet mających problemy z menstruacją.
  • Napoje – na bazie mniszka lekarskiego sporządza się herbaty. Na rynku można napotkać zarówno herbatę z korzenia mniszka, jak też herbatę z liści. W przypadku napoju z korzenia trzeba pamiętać, że po ok. 10 min od zaparzenia napój należy przecedzić.
  • Potrawy – liście mniszka można gotować lub spożywać na surowo (mimo gorzkiego smaku). Surowe liście nadają się do przyrządzenia sałatki wiosennej, dodaje się je także do zup i sosów. Korzeń mniszka jest natomiast składnikiem orzeźwiającego napoju popularnego w Wielkiej Brytanii. Z kolei w Japonii spożywa się liście mniszka z sosem sojowym i cukrem lub w rosole rybnym.

Przeciwwskazania

Syropu z mniszka nie powinny stosować osoby cierpiące na nadkwasotę oraz wrzody żołądka. Nie jest on wskazany również dla cukrzyków, gdyż znajduje się w nim wiele węglowodanów – dla diabetyków odpowiedniejszy jest napar z kwiatów.

Kiedy zbierać?

Mniszek lekarski to bylina, a więc roślina wieloletnia, choć tracąca na zimę nadziemne części. W pierwszym roku rozwija tylko rozetę liści, a w drugim wytwarza już kwiaty. Kwitnie od kwietnia do sierpnia, zwykle masowo. Jest owadopylny. Rozsiewane przez wiatr nasiona (słynne dmuchawce) kiełkują na wiosnę. Zimują jedynie korzenie i pąki, z których wiosną rozwiną się nowe pędy.

Korzenie mniszka lekarskiego należy zbierać jesienią – powinny być nieuszkodzone. Potem trzeba je umyć i po odcięciu części nadziemnych wysuszyć.

Liście ścina się, gdy roślina wytwarza pączki koszyczków kwiatowych. Kwiaty zaś zbieramy bez szypułek. Obie te części pędów należy zbierać w słoneczny i suchy dzień.

Mniszek lekarski a mlecz polny – różnice

Wiele osób myli mniszka lekarskiego z mleczem polnym. Jest to błąd – nazwa „mlecz” obejmuje inny rodzaj roślin.

Mniszek lekarski to zioło jadalne, o leczniczych właściwościach. Można go poznać po kilku łodygach pozbawionych liści i wyrastających z jednego miejsca, blisko gleby. Na każdej łodydze znajduje się tylko jeden kwiatostan. Przy ziemi zobaczymy rozetę liści.

Mlecz polny to również pospolity chwast, jednak nie ma tak cennych właściwości. Wyróżnia się jedną, długą łodygą, która ma pędy boczne i listki.


Zobacz także: