Dziurawiec – właściwości i zastosowanie

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) to jedna z najpopularniejszych roślin leczniczych, stosowana od wieków w ziołolecznictwie. Ta niepozorna bylina o żółtych kwiatach skrywa w sobie wiele cennych właściwości, które czynią ją niezwykle przydatną w leczeniu różnych dolegliwości. Dziurawiec charakteryzuje się szerokim spektrum działania terapeutycznego. Zawarte w nim substancje aktywne, takie jak hyperycyna, hyperozyd, rutyna i kwercetyna, sprawiają, że ziele dziurawca wykazuje działanie przeciwzapalne, uspokajające, antydepresyjne oraz wspomaga procesy regeneracyjne skóry.

Czym jest dziurawiec?

Dziurawiec zwyczajny to bylina należąca do rodziny dziurawcowatych (Hypericaceae). Rośnie dziko na łąkach, polanach i skrajach lasów w Europie, Azji i Afryce, a także został zawleczony do obu Ameryk i Australii. Osiąga wysokość 30-60 cm. Charakterystyczne dla dziurawca są żółte kwiaty z licznymi pręcikami, zebrane w baldachokształtne kwiatostany. Surowcem zielarskim są kwitnące szczyty pędów (Hyperici herba), które zbiera się w okresie kwitnienia od czerwca do sierpnia. Ziele dziurawca po wysuszeniu wykorzystywane jest do przygotowywania naparu, wyciągów, olejków oraz maści o działaniu leczniczym.Skład chemiczny dziurawca

Bogaty skład chemiczny ziela dziurawca decyduje o jego szerokim zastosowaniu leczniczym. Wśród najważniejszych substancji czynnych można wyróżnić:

  1. Hyperycynę - czerwony barwnik o działaniu przeciwdepresyjnym
  2. Hiperozyd - flawonoidy wpływające na diurezę
  3. Rutynę - związek uszczelniający i wzmacniający naczynia krwionośne
  4. Kwercetynę - flawonoid o właściwościach przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych

Dziurawiec zawiera także garbniki, pektyny, olejek eteryczny, kwasy organiczne oraz sole mineralne. Ta kompozycja związków nadaje mu unikalne właściwości terapeutyczne.

Właściwości dziurawca

Dzięki zawartości cennych substancji aktywnych, dziurawiec wykazuje wszechstronne działanie na stan naszego organizmu. Jest stosowany zarówno w schorzeniach układu nerwowego, trawiennego, jak i w dolegliwościach skórnych.

Działanie przeciwzapalne i antydepresyjne

Jedną z kluczowych właściwości dziurawca jest jego działanie przeciwzapalne. Flawonoidy i hyperycyna zawarte w zielu hamują syntezę prozapalnych mediatorów, dzięki czemu łagodzą stany zapalne w organizmie. Właściwość ta jest szczególnie cenna w leczeniu chorób reumatycznych, zwyrodnieniowych oraz pourazowych. Dziurawiec znany jest również ze swoich właściwości antydepresyjnych. Hyperycyna wpływa na poziom neuroprzekaźników w mózgu, zwłaszcza serotoniny, co przekłada się na poprawę nastroju i redukcję objawów depresji. Napar z dziurawca może być pomocny w łagodzeniu stanów przygnębienia, niepokoju i zaburzeń snu.

Wpływ na układ trawienny i wątrobę

Dziurawiec wykazuje korzystne działanie na funkcjonowanie układu pokarmowego. Flawonoidy zawarte w zielu wspomagają pracę wątroby i dróg żółciowych. Dziurawiec jest polecany w stanach zapalnych pęcherzyka i dróg żółciowych, a także w początkowych objawach kamicy żółciowej. Napary i wyciągi z dziurawca łagodzą skurcze jelit i dolegliwości żołądkowe, takie jak wzdęcia, niestrawność czy bóle brzucha. Działają rozkurczowo na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego oraz chronią błonę śluzową żołądka przed działaniem czynników drażniących.

Zastosowanie w leczeniu ran i oparzeń

Dziurawiec od dawna wykorzystywany jest w leczeniu ran, otarć i oparzeń skóry. Zawarte w nim związki przyspieszają gojenie się ran, działają bakteriostatycznie i łagodzą stany zapalne. Maści i olejki z dziurawca stosuje się miejscowo na uszkodzoną skórę, aby przyspieszyć jej regenerację i zapobiec nadkażeniom bakteryjnym. Napar z dziurawca może być również stosowany do przemywania ran i otarć. Działa ściągająco, przeciwbólowo i przyspiesza proces gojenia.

Zastosowanie dziurawca w ziołolecznictwie

Wszechstronne właściwości lecznicze dziurawca sprawiają, że jest on chętnie stosowany w fitoterapii. Preparaty z dziurawca dostępne są w postaci herbat ziołowych, kapsułek, tabletek oraz maści i olejków do użytku zewnętrznego.

Napar z dziurawca

Najpopularniejszą formą stosowania dziurawca jest napar. Przygotowuje się go, zalewając 1-2 łyżki suszu ziela szklanką wrzątku i parząc pod przykryciem przez 10-15 minut. Napar z dziurawca pije się 2-3 razy dziennie w celu łagodzenia objawów depresji, zaburzeń trawiennych czy bólów menstruacyjnych. Zewnętrznie napar może być stosowany do przemywania ran, otarć, oparzeń, a także miejsc dotkniętych trądzikiem. Działa przeciwzapalnie, przyspiesza gojenie i wspomaga regenerację naskórka. Istnieją również suplementy z dziurawca, warto sięgnąć po https://www.bee.pl/medica-herbs-dziurawiec-suplement-diety-60-kaps_p2079651.html lub zakupić gotową herbatkę https://www.bee.pl/natura-wita-dziurawiec-zwyczajny-250-g_p2264717.html.

 Dziurawiec w kosmetyce

Dobroczynne właściwości dziurawca znalazły zastosowanie również w kosmetyce. Wyciągi z ziela są składnikami kremów, balsamów i olejków przeznaczonych do pielęgnacji skóry problematycznej. Kosmetyki z dziurawcem łagodzą stany zapalne, podrażnienia, przyspieszają gojenie wyprysków i blizn. Są polecane zwłaszcza dla cery trądzikowej, wrażliwej i skłonnej do podrażnień. Olejek z dziurawca może być stosowany do masażu i wcierany w miejsca objęte bólem mięśni czy stawów.

Przeciwwskazania i skutki uboczne stosowania dziurawca

Mimo wielu zalet, dziurawiec nie jest lekiem odpowiednim dla każdego. Istnieją pewne przeciwwskazania do jego stosowania, które należy wziąć pod uwagę przed rozpoczęciem terapii.

Kiedy unikać dziurawca?

Dziurawca nie powinny stosować:

  1. Kobiety w ciąży i karmiące piersią;
  2. Dzieci poniżej 12 roku życia;
  3. Osoby uczulone na dziurawiec;
  4. Pacjenci zażywający leki immunosupresyjne po przeszczepach;
  5. Osoby poddawane chemioterapii.

W przypadku występowania chorób przewlekłych, zaburzeń hormonalnych czy przyjmowania leków na receptę należy skonsultować się z lekarzem przed zastosowaniem preparatów z dziurawca.Możliwe interakcje z innymi lekami

Dziurawiec wchodzi w interakcje z wieloma lekami, co może prowadzić do osłabienia ich działania lub nasilenia skutków ubocznych. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby zażywające:

  1. Leki przeciwzakrzepowe (warfaryna);
  2. Doustne środki antykoncepcyjne;
  3. Leki przeciwdepresyjne z grupy SSRI;
  4. Preparaty stosowane w leczeniu HIV/AIDS;
  5. Leki nasercowe (digoksyna).

Jednoczesne stosowanie dziurawca z wymienionymi lekami wymaga konsultacji z lekarzem. W niektórych przypadkach konieczna może być modyfikacja dawek lub całkowita rezygnacja z terapii dziurawcem.

Zbieranie i przechowywanie dziurawca

Aby w pełni wykorzystać potencjał leczniczy dziurawca, ważne jest odpowiednie pozyskanie i przechowywanie surowca. Ziele najlepiej zbierać samodzielnie z czystych, nieskażonych terenów lub kupować od sprawdzonych dostawców.

Kiedy i jak zbierać dziurawiec?

Dziurawiec kwitnie od czerwca do sierpnia. To najlepszy czas na zbiory ziela. Rośliny najlepiej ścinać w słoneczne, suche dni, ścinając całe pędy z kwiatami na wysokości około 30 cm nad ziemią. Należy wybierać zdrowe, nieuszkodzone okazy, rosnące z dala od ruchliwych dróg. Zebrane ziele rozłożyć cienką warstwą na czystej powierzchni i suszyć w przewiewnym, zacienionym miejscu. Można też rozwiązać pęczki i powiesić je do góry nogami. Ważne, aby susz chronić przed bezpośrednim nasłonecznieniem, które powoduje utratę substancji czynnych.

Przechowywanie i suszenie

Prawidłowo wysuszone ziele dziurawca powinno mieć intensywny, słodki zapach i zachować swój żółtozielony kolor. Surowiec przechowuje się w szczelnych pojemnikach (słoikach, pudełkach) lub papierowych torebkach, w suchym i zacienionym miejscu. Tak zabezpieczony dziurawiec zachowuje swoje właściwości nawet przez 2 lata. Świeże kwiaty dziurawca można też zalać olejem (np. słonecznikowym), a następnie odstawić w ciepłe miejsce na 2-3 tygodnie. Tak uzyskany macerat (wyciąg olejowy) stosowany jest zewnętrznie w leczeniu ran, oparzeń, blizn i bólów stawowych.